Zespół de Quervaina (de Quervain’s tenosynovitis) to schorzenie polegające na zapaleniu pochewki ścięgien dwóch mięśni odpowiedzialnych za ruchy kciuka — odwodziciela długiego kciuka i prostownika krótkiego kciuka. Charakterystyczny ostry ból w okolicy nadgarstka po stronie kciuka, nasilający się przy ruchach kciukiem i nadgarstkiem, czasem promieniujący wzdłuż przedramienia — to klasyczny obraz problemu. Najczęściej dotyka kobiety między 30. a 50. rokiem życia, szczególnie świeże mamy noszące dziecko (klasyczna nazwa “kciuk matki” — mama lifter’s wrist) oraz osoby intensywnie korzystające z telefonów (stąd współczesna nazwa “kciuk telefonisty”). Pomagamy w terapii zespołu de Quervaina od ponad 30 lat. Pacjenci zgłaszają się z Wejherowa, Bolszewa, Redy, Rumi, ale też z Lęborka oraz Luzina. Pierwsze efekty terapii zwykle widać po 4-6 zabiegach.

Co dzieje się przy zespole de Quervaina?

Mięśnie odwodziciel długi kciuka (abductor pollicis longus) i prostownik krótki kciuka (extensor pollicis brevis) odpowiadają za ruchy kciuka — głównie odwodzenie (oddalenie od dłoni) i wyprost. Ich ścięgna biegną razem przez wąski tunel po stronie promieniowej nadgarstka — w pierwszym przedziale prostowników. Tunel ten otoczony jest pochewką maziową, która normalnie zapewnia gładki ślizg ścięgien. Przy powtarzalnych, intensywnych ruchach kciuka i nadgarstka pochewka ulega zapaleniu, gęstnieje, traci swoją wewnętrzną gładkość. Ścięgna zaczynają się przesuwać przez nią z trudem, pojawia się tarcie, ból, czasem charakterystyczne “trzaskanie”. W zaawansowanym stadium ruchy kciuka stają się niemal niemożliwe.

Klasyczny pacjent z zespołem de Quervaina

Świeża mama z dzieckiem na rękach

To grupa, która najczęściej zgłasza się do nas z tym problemem. Po porodzie kobieta wielokrotnie w ciągu dnia podnosi dziecko — zwykle z tylko częściowo prawidłowo ustawioną dłonią. Charakterystyczny ruch: kciuk mocno odwiedziony, nadgarstek zgięty w bok pod ciężarem dziecka. Po kilku tygodniach lub miesiącach takich obciążeń pochewka się zapala. Nazwa “kciuk matki” nie jest przypadkowa — to klasyczny obraz, znany w fizjoterapii od dawna. Nakłada się na to często osłabienie tkanek po ciąży i zmiany hormonalne sprzyjające zapaleniu.

Telefon i komputer w XXI wieku

Druga duża grupa pacjentów to ci, którzy intensywnie używają telefonów dotykowych. Przesuwanie kciuka po ekranie, pisanie wiadomości jednym lub dwoma kciukami, granie w gry mobilne — to wszystko obciąża pochewkę ścięgien kciuka. Nazwa “kciuk telefonisty” pojawia się w literaturze coraz częściej. Podobnie obciąża programistów i grafików, którzy często używają specyficznych skrótów klawiaturowych z kciukiem. Im młodsi pacjenci, tym częściej powodem jest właśnie nadużywanie telefonu.

Inne grupy ryzyka

Schorzenie dotyczy też osób wykonujących powtarzalne ruchy kciukiem w pracy: krawców, fryzjerów (powtarzalne ruchy nożyczkami), muzyków grających na instrumentach z intensywnym używaniem kciuka, pakowaczy, kasjerów (skanowanie produktów). Czynnikami sprzyjającymi są też ciąża i okres okołomenopauzalny (zmiany hormonalne wpływają na pochewki ścięgniste), niektóre choroby ogólnoustrojowe (RZS, cukrzyca).

Objawy zespołu de Quervaina

Charakterystyczne sygnały: ból po stronie promieniowej nadgarstka (po stronie kciuka), nasilający się przy chwytaniu przedmiotów, nasilający się przy ruchach kciuka (zwłaszcza odwodzeniu — oddalaniu od dłoni), obrzęk i tkliwość w okolicy zapalenia, czasem trzaski przy ruchach kciuka, osłabienie chwytu. Klasycznym testem diagnostycznym jest test Finkelsteina — pacjent zaciska kciuk we wnętrzu pięści, a następnie odchyla nadgarstek w kierunku małego palca. Pojawienie się ostrego bólu w okolicy pochewki potwierdza zespół de Quervaina. To bardzo charakterystyczny test, niemal patognomoniczny dla tego schorzenia.

Jak pomagamy w gabinecie?

Wczesne stadia zespołu de Quervaina dobrze odpowiadają na leczenie zachowawcze. Pierwszą linią leczenia są zabiegi zmniejszające stan zapalny i obrzęk: ultradźwięki (działają punktowo na okolicę pochewki — to jeden z najskuteczniejszych zabiegów w tym schorzeniu), laser HIL (przeciwbólowo i przeciwzapalnie), krioterapia w fazach zaostrzenia. Elektroterapia (zwłaszcza jonoforeza z lekiem przeciwzapalnym) wspiera zmniejszenie zapalenia. Magnetoterapia regeneracyjnie.

Kinezjotaping w specjalnej technice odciąża pochewkę i kciuk w trakcie codziennego użytkowania. Masaż leczniczy przedramienia rozluźnia napięte mięśnie. W końcowej fazie wprowadzamy kinezyterapię — ćwiczenia rozciągające pochewkę i wzmacniające mięśnie odpowiedzialne za prawidłowe ruchy kciuka. Bardzo ważnym elementem jest też orteza unieruchamiająca kciuk — szczególnie noszona w nocy, znacząco zmniejsza objawy. Świeżym mamom polecamy też naukę prawidłowych technik podnoszenia dziecka — jeden z najskuteczniejszych sposobów uniknięcia nawrotów.

Czy można uniknąć operacji?

Tak, w zdecydowanej większości przypadków. Skuteczność terapii zachowawczej w zespole de Quervaina wynosi 70-80% (przy konsekwentnym leczeniu). Operacja (uwolnienie pierwszego przedziału prostowników) jest rozważana tylko w przypadkach, gdy: terapia zachowawcza nie przyniosła efektu po 6-8 tygodniach, objawy są bardzo nasilone i uniemożliwiają normalne funkcjonowanie, doszło do strukturalnego uszkodzenia pochewki widocznego w USG. Operacja jest stosunkowo prosta, w trybie ambulatoryjnym, z dobrymi wynikami — ale dla większości pacjentów nie jest konieczna.

Co możesz zmienić sam?

Po pierwsze — tymczasowo ograniczyć ruchy wywołujące ból. Jeśli to telefon — używaj drugiej ręki lub przejdź na pisanie głosowe. Jeśli to praca z dzieckiem — naucz się prawidłowych chwytów. Po drugie — orteza unieruchamiająca kciuk, zwłaszcza w nocy. Po trzecie — okłady z lodu 15-20 minut po pracy lub aktywności wywołującej ból. Po czwarte — ergonomia przy używaniu telefonu — pisz dwoma rękami zamiast jedną, używaj funkcji głosowych. Po piąte — ćwiczenia rozciągające, które pokażemy podczas wizyty. Po szóste — kontroluj choroby ogólne (cukrzyca, niedoczynność tarczycy mogą sprzyjać schorzeniu).

Umów wizytę — zespół de Quervaina Bolszewo, Lębork, Luzino

Jeśli boli cię okolica nadgarstka po stronie kciuka, zwłaszcza przy chwytaniu lub ruchach kciuka — przyjdź. Im wcześniej rozpoczniesz terapię, tym lepsze efekty. Zadzwoń pod +48 510 721 018 lub wypełnij formularz kontaktowy. Świeże mamy z Bolszewa, Lęborka, Luzina, które mają trudność z dojazdami — staramy się znaleźć dogodne terminy popołudniowe. Konsultacja z diagnostyką (80 zł) pozwala potwierdzić rozpoznanie (test Finkelsteina, palpacja, ocena funkcjonalna) i zaplanować pełen cykl terapii.